Proses emniyeti, makina güvenliği ve IEC 61508 standardının yayınlanmasıyla literatüre resmi olarak giriş yapmış olan “fonksiyonel güvenlik” kavramı, temel olarak çeşitli süreçlerdeki rassal ve/veya sistematik teknik hatalara karşı insan hayatı ile canlı ve cansız çevreyi koruma amacını taşımaktadır.
Fonksiyonel güvenlikle alakalı standartlar (IEC 61508, IEC 61511, IEC 62061, ISO 26262 vb.) gereği, genel yaşam döngüsü konsepti içinde emniyetli proses ve uygulamalara sahip olabilmek için üç temel unsur üzerine odaklanmak gerekmektedir: Kalifiye ve güvenilir ürün ve ekipmanlar, ehil ve yetkin çalışanlar, güvenli süreç yönetim sistemleri.
.
Güvenlik fonksiyonuna sahip bir ekipmanın, ihtiyaç durumunda bu güvenlik talebini karşılama oranı ya da yüzdesi, bize o ekipmanın ne kadar güvenilir olduğunu göstermektedir. Bu güvenilirlik seviyesi de SIL (Safety Integrity Level) olarak tabir edilmekte olup dilimize Güvenlik Bütünlük Seviyesi olarak çevrilmiştir. Daha açık bir ifade ile örneğin acil durumlarda bir boru hattı üzerinde akışı önlemek için "güvenlik fonksiyonu" olarak "hattı kapatması" gereken vananın; ihtiyaç yani bir tehlike durumunda hata yapma ihtimalini ya da tam tersi düşünceyle hata yapmama; yani güvenilir olma ihtimalini SIL seviyesine bakarak ölçebiliriz.
Proses güvenliğiyle alakalı temel standartlarda (IEC 61508, IEC 61511 vb.) aynı zamanda bu alanda görev alacak personelin yetkinliklerinden de bahsedilmekte olup, günümüzde konu hakkında dünya çapında saygınlık kazanıp kabul görmüş bazı eğitim programları bulunmaktadır. Bu programların ön şartı olarak gerekli temel üniversite eğitimi (tercihen mühendislik dalları) ve proses bazlı tecrübe şartlarını sağlayan adaylar, az sayıda seçkin uluslararası kurumun düzenlediği benzer programlara katılarak, eğitim sonunda yapılan sınavdan da başarılı olmaları halinde hem bilgi ve birikimlerini ispatlayıp, hem de "fonksiyonel güvenlik mühendisi", "fonksiyonel güvenlik uzmanı" gibi global ölçekte kabul görmüş ünvanları taşımaya hak kazanabilirler.
-
Fonksiyonel Güvenlik / Proses Emniyeti Yönetim Sistemi
Hem fonksiyonel güvenlik hem de siber güvenlik konularına dayanak teşkil eden uluslararası standartlar (IEC 61508, IEC 61511 vb.) bir yandan da açık ve net proses kontrol gerekliliklerine değinmekte ve düzenli bir yönetim sisteminin kurulup uygulanmasını talep etmektedir. Değişen şartlar, süreçler ve riskler gereği kurumlar hem organizasyonel açıdan, hem de hata önleyici sistematik uygulamaların varlığının kontrolü açısından düzenli olarak kontrol edilip yapısal olarak doğrulanmalıdır. Bu sebeple dünya genelinde, geçmişte aynı ISO 9001 vb. kalite yönetim sistemlerinde olduğu gibi, fonksiyonel güvenlik yönetim sistemlerinin de uygulanması git gide önem kazanmaktadır.
Fonksiyonel güvenlikle alakalı tüm eğitim ve sertifikasyon gibi sorularınız için bizlere ulaşabilirsiniz.